و ما ربّة القرط المليح مكانه * بأجزع من ربّ الحسام المصمّم « 1 » و صاحب گوشواره‌اى كه گوشش زيباست بىتابتر از صاحب شمشير برنده نيست . « مكانه » فاعل « مليح » است . پس معنا چنين مىشود : زيباست جاى آن گوشواره . فلو كان ما بى من حبيب مقنّع * عذرت و لكن من حبيب معمّم اگر آنچه به من رسيده از دوست مقنعه‌دار بود پوزش مىخواستم ، ليكن از دوستى است كه عمامه به سر دارد . مقصود از « حبيب مقنع » زنانند . رمى و اتّقى رميى و من دون ما اتّقى * هوى كاسر كفّى و قوسى و أسهمى تير افكند و از تير افكندن من پروا كرد ( ترسيد ) و نزد آن‌كه از او مىهراسد و پروا دارد عشقى نسبت به او هست كه شكننده كف دست ، كمان و تيرهاى من است . إذا ساء فعل المرء ساءت ظنونه * و صدّق ما يعتاده من توهّم « 2 » زمانى كه كار شخصى بد شد گمانهايش بد مىگردد و پندارهايى را كه به آنها عادت دارد تصديق مىكند . فأنّه كنى عن سيف الدّولة أو لا بالحبيب المعمّم ثمّ وصفه بالغدر الّذى يدّعى أنّه من شيمة النساء ، ثمّ لامه على مبادهته بالعدوان ثمّ رماه بالجبن لانّه يرمى و يتّقى الرّمى بالاستتار خلف غيره على أنّ المتنبى لا يجازيه على الشرّ بمثله لأنّه لا يزال يحمل له بين جوانحه هوى قديما يكسر كفّه و قوسه و أسهمه اذا حاول النّضال . ثمّ وصفه بأنّه سى الظنّ بأصدقائه لانّه سيى الفعل كثير الأوهام و الظنون حتّى ليظن أن الناس جميعا مثله فى سوء الفعل و ضعف الوفاء فانظر كيف نال المتنبى من سيف الدولة هذا النيل كله من غير أن يذكر من اسمه حرفا . متنبى نخست « حبيب معمم » ( دوست عمامه‌دار ) را كنايه از سيف الدوله آورده است ، سپس او را از آغازكردن دشمنى نكوهش كرده ، بعد او را متهم به ترسويى ساخته زيرا تير مىافكند و از تيراندازى ديگران پروا دارد . بدين‌سان كه پشت ديگرى پنهان

--> ( 1 ) - « قرط » : چيزى است كه بر نرمى پيه گوش آويخته مىشود ، گوشواره . « حسام » : شمشير برنده است . « مصمم » : چيزى است كه به مفاصل مىرسد و آنها را قطع مىكند . مىگويد : زن زيبا در فراق من از مرد شجاع بىتابتر نيست . ( 2 ) - ديوان متنبى ، ج 2 ، ص 390